x
© 2024

Haluksy - Przyczyny, Objawy i Leczenie palucha ko┼Ťlawego

Stopy z widocznymi haluksami, badania i leczenie
Haluksy mog─ů by─ç bolesne; warto zna─ç objawy i opcje leczenia.

Haluksy to widoczne zmiany zwyrodnieniowe mog─ůce wyst─ůpi─ç w obr─Öbie stopy. Dolegliwo┼Ť─ç ta przejawia si─Ö jej zniekszta┼éceniem, a dok┼éadnie to wadliwym u┼éo┼╝eniem palucha, co jest efektem zmian ustawienia ko┼Ťci ┼Ťr├│dstopia. Paluch odchyla si─Ö w stron─Ö zewn─Ötrznej kraw─Ödzi stopy, a ko┼Ť─ç ┼Ťr├│dstopia w kierunku wewn─Ötrznej kraw─Ödzi stopy. Haluksy s─ů ma┼éo estetyczne, ale co wa┼╝niejsze - tak┼╝e bolesne, przez co utrudniaj─ů lub nawet uniemo┼╝liwiaj─ů chodzenie.

Co to s─ů haluksy?

Haluksy to choroba zwyrodnieniowa wyst─Öpuj─ůca w obr─Öbie stopy.
Ich nazwa pochodzi z ┼éaci┼äskiego s┼éowa ÔÇ×Hallux valgus". Przez lekarzy schorzenie to okre┼Ťla si─Ö r├│wnie┼╝ mianem palucha ko┼Ťlawego. Okre┼Ťlenie to wskazuje na istot─Ö schorzenia, poniewa┼╝ pod wp┼éywem r├│┼╝nych czynnik├│w, zmianom ulega naturalna biomechanika stopy ÔÇô dochodzi do deformacji stawu ┼Ťr├│dstopno-paliczkowego palucha. Przez to du┼╝y palec u stopy zmienia stopniowo swoje po┼éo┼╝enie - odchylaj─ůc si─Ö w stron─Ö reszty palc├│w. Nieprawid┼éowe obci─ů┼╝enie stopy i brak podparcia w paluchu prowadzi te┼╝ do poszerzenia przodostopia i tzw. p┼éaskostopia poprzecznego. Paluch ko┼Ťlawy - przyczyny powstawania  

Do g┼é├│wnych przyczyn pojawienia si─Ö haluks├│w zalicza si─Ö czynniki genetyczne, jednak czynniki zewn─Ötrzne, takie jak noszenie ┼║le dopasowanego obuwia, np. zw─Ö┼╝anego, kt├│re powoduje nienaturalne u┼éo┼╝enie i ┼Ťci┼Ťni─Öcie palc├│w, r├│wnie┼╝ maj─ů wp┼éyw na pojawienie si─Ö deformacji. U kobiet haluksy to cz─Östo efekt chodzenia w butach na wysokim obcasie. Dzieje si─Ö tak dlatego, ┼╝e tego rodzaju buty powoduj─ů przeniesienie obci─ů┼╝enia na przedni─ů cz─Ö┼Ť─ç stopy. Kobiety bardziej nara┼╝one s─ů na pojawienie si─Ö haluks├│w tak┼╝e dlatego, ┼╝e ich stopy maj─ů mniejsz─ů wytrzyma┼éo┼Ť─ç wi─Özade┼é i torebek stawowych oraz mniejsz─ů si┼é─Ö mi─Ö┼Ťni ni┼╝ stopy m─Ö┼╝czyzn. Warto jednak zaznaczy─ç, ┼╝e wysokie obcasy nie zaszkodz─ů wszystkim kobietom ÔÇô a jedynie tym, kt├│re maj─ů predyspozycje genetyczne do powstawania palucha ko┼Ťlawego. Haluksy mog─ů sta─ç si─Ö r├│wnie┼╝ przypad┼éo┼Ťci─ů os├│b oty┼éych czy os├│b wykonuj─ůcych prac─Ö na stoj─ůco. To schorzenie mo┼╝e pojawi─ç si─Ö tak┼╝e u os├│b cierpi─ůcych na patologi─Ö mi─Ö┼Ťnia piszczelowego tylnego, reumatoidalne zapalenie staw├│w, dn─Ö moczanow─ů czy te┼╝ ┼éuszczycowe zapalenie staw├│w. Dodatkowo sk┼éonno┼Ť─ç do wyst─Öpowania haluks├│w maj─ů osoby o tzw. stopie egipskiej, u kt├│rych paluch jest najd┼éu┼╝szy, a pozosta┼ée palce malej─ů proporcjonalnie. U os├│b posiadaj─ůcych tego rodzaju stop─Ö to w┼éa┼Ťnie paluch i ┼Ťr├│dstopie s─ů najbardziej obci─ů┼╝one podczas chodzenia, co mo┼╝e prowadzi─ç do zaburzenia prawid┼éowej biomechaniki chodu. Paluch ko┼Ťlawy mo┼╝e wyst─ůpi─ç tak┼╝e w efekcie r├│┼╝nych uraz├│w lub uprawiania sport├│w, kt├│re nadmiernie obci─ů┼╝aj─ů stop─Ö. 

Czy haluksy s─ů dziedziczne?

O pojawieniu si─Ö u danej osoby haluks├│w decyduj─ů g┼é├│wnie uwarunkowania genetyczne. Najnowsze badania wskazuj─ů, ┼╝e to genetyka ma znaczny wp┼éyw na sk┼éonno┼Ťci do powstawania haluks├│w. Uwarunkowania te objawiaj─ů si─Ö predyspozycjami w budowie stopy, takimi jak: 

  • nieprawid┼éowe ustawienie ko┼Ťci ┼Ťr├│dstopia, 
  • paluch d┼éu┼╝szy od drugiego palca, 
  • nietypowy kszta┼ét stawu ┼Ťr├│dstopno-palcowego. 

Haluksy - pierwsze objawy

Tworzenie si─Ö haluks├│w to tak naprawd─Ö d┼éugi proces, a pierwsze zmiany zwyrodnieniowe s─ů cz─Östo bagatelizowane, poniewa┼╝ nie sprawiaj─ů b├│lu. Dopiero z czasem mo┼╝e pojawi─ç si─Ö b├│l b─Öd─ůcy efektem rozwijaj─ůcego si─Ö stanu zapalnego. Trzeba wi─Öc pami─Öta─ç, ┼╝e im szybciej zacznie si─Ö przeciwdzia┼éa─ç takim zmianom, tym wi─Öksza szansa na skorygowanie nieprawid┼éowo┼Ťci. Dlatego te┼╝ uwag─Ö nale┼╝y zwraca─ç na takie pierwsze objawy haluksa jak: 

  • zaczerwienienie; 
  • pojawiaj─ůcy si─Ö obrz─Ök; 
  • stopniowe zmiany w okolicy du┼╝ego palca: pocz─ůtkowo niewielkie wybrzuszenie; 
  • pojawianie si─Ö na stopach bolesnych odcisk├│w, zrogowace┼ä, modzeli. 

To sygna┼éy ┼Ťwiadcz─ůce o tym, ┼╝e biomechanika chodu jest nieprawid┼éowa.

Haluks objawy 

Z czasem schorzenie b─Ödzie post─Öpowa─ç i pojawi─ů si─Ö kolejne objawy.

  • b├│le w okolicach ko┼Ťci ┼Ťr├│dstopia (wskazuj─ůce na post─Öpuj─ůc─ů deformacj─Ö); 
  • podwini─Öcie palucha pod palce; - widoczna deformacja w okolicy du┼╝ego palca, pog┼é─Öbienie si─Ö wybrzuszenia; 
  • stan zapalny w okolicach ko┼Ťci i g┼éowy ┼Ťr├│dstopia;
  • zapalenie wysi─Ökowe kaletki na wysoko┼Ťci stawu ┼Ťr├│dstopno-palcowego;
  • podwichni─Öcie stawy ┼Ťr├│dstopno-palcowego; 
  • k┼éopoty z chodzeniem; 

Haluksy u m─Ö┼╝czyzn

Paluch ko┼Ťlawy to przypad┼éo┼Ť─ç wyst─Öpuj─ůca znacznie cz─Ö┼Ťciej u kobiet ni┼╝ u m─Ö┼╝czyzn, poniewa┼╝ u pa┼ä wyst─Öpuje s┼éabszy aparat wi─Özad┼éowy stopy. Ocenia si─Ö, ┼╝e panowie z haluksami stanowi─ů 1/10 wszystkich os├│b cierpi─ůcych na t─ů przypad┼éo┼Ť─ç, jednak haluksy mog─ů wyst─Öpowa─ç tak┼╝e u m─Ö┼╝czyzn. Zazwyczaj zwyrodnienie pojawia si─Ö u nich po przebytych urazach albo jest efektem przypad┼éo┼Ťci genetycznej. Zdarza si─Ö, ┼╝e pojawiaj─ů si─Ö r├│wnolegle z innym zwyrodnieniami, mog─ů pojawi─ç si─Ö tak┼╝e na skutek chor├│b reumatycznych, oty┼éo┼Ťci, ┼║le dobranego obuwia lub na skutek przebytego wcze┼Ťniej urazu ÔÇô mog─ů by─ç nawet efektem obra┼╝e┼ä sprzed lat. Z tego wzgl─Ödu m─Ö┼╝czy┼║ni r├│wnie┼╝ powinni zwr├│ci─ç uwag─Ö, czy nie wyst─Öpuj─ů u nich objawy palucha ko┼Ťlawego. A je┼Ťli tak, nie zwleka─ç, tylko zg┼éosi─ç si─Ö niezw┼éocznie na konsultacj─Ö do podologa, ortopedy lub fizjoterapeuty. 

Paluch ko┼Ťlawy u dziecka

Tego typu problem pojawi─ç mo┼╝e si─Ö tak┼╝e u dziecka, zazwyczaj pomi─Ödzy jego 12 a 15 rokiem ┼╝ycia. Przyczyn─ů jest tutaj nadmierna ruchliwo┼Ť─ç stopy, przede wszystkim okolic palucha. Aspekt genetyczny, a tak┼╝e p┼éaskostopie poprzeczne mog─ů r├│wnie┼╝ skutkowa─ç pojawieniem si─Ö haluks├│w u dzieci. Co wa┼╝ne, na objawy haluks├│w trzeba zwa┼╝a─ç zawsze, bo sporadycznie wyst─Öpuj─ů one nawet u kilkumiesi─Öcznych dzieci. W takich przypadkach zawsze trzeba skontaktowa─ç si─Ö z lekarzem, kt├│ry zaproponuje w┼éa┼Ťciwe leczenie. Jednak z operacyjnym leczeniem haluks├│w u dzieci nale┼╝y poczeka─ç do momentu a┼╝ dziecko przestanie rosn─ů─ç. Dlatego najlepiej ju┼╝ przy pierwszych objawach pojawienia si─Ö palucha ko┼Ťlawego u dziecka u┼╝y─ç metod nieinwazyjnych, kt├│re zapobiegn─ů pog┼é─Öbianiu si─Ö schorzenia. Warto zadba─ç o odpowiednie obuwie dla dziecka, regularnie je wymienia─ç i nie dopuszcza─ç, by dziecko chodzi┼éo w za ciasnych butach. Pomocna mo┼╝e by─ç r├│wnie┼╝ gimnastyka korekcyjna, kt├│ra wzmocni mi─Ö┼Ťnie st├│p. Mo┼╝na stosowa─ç r├│wnie┼╝ dost─Öpne na rynku aparaty koryguj─ůce ÔÇô np. szyny nocne, aparaty dwuzawiasowe, kliny mi─Ödzypalcowe. 

Haluksy - metody leczenia 

Usuwanie haluks├│w zale┼╝y od post─Öpu zwyrodnienia i deformacji stopy. W pocz─ůtkowej fazie choroby polecane s─ů separatory (kliny mi─Ödzypalcowe), kt├│re przywracaj─ů prawid┼éowe ustawienie stopy. Do ┼éagodzenia stan├│w zapalnych i zmniejszania b├│lu s┼éu┼╝─ů odpowiednie ma┼Ťci, plastry czasem te┼╝ niesteroidowe leki przeciwzapalne. Kolejnym sposobem ┼éagodzenia haluks├│w s─ů wk┼éadki do but├│w (indywidualne, ortopedyczne), kt├│re wp┼éywaj─ů na prawid┼éowy rozk┼éad nacisku na stopie i dzi─Öki temu spowalniaj─ů rozw├│j deformacji. Korygacja ustawienia palucha mo┼╝e odbywa─ç si─Ö tak┼╝e przy pomocy ortezy korekcyjnej. Kiedy jednak zwyrodnienie i deformacja s─ů na tyle du┼╝e, ┼╝e utrudniaj─ů codzienne funkcjonowanie, jedynym wyj┼Ťciem staje si─Ö leczenie operacyjne. Po nim powinna nast─ůpi─ç specjalistyczna rehabilitacja, kt├│r─ů mo┼╝na wspom├│c r├│┼╝nymi zabiegami fizykoterapeutycznymi (laser czy krioterapia). 

Kiedy operowa─ç haluksy?

Chirurgiczne leczenie haluks├│w wykonuje si─Ö w przypadku zaawansowanych zmian. W takich przypadkach operacja jest jedyn─ů mo┼╝liw─ů metod─ů pozbycia si─Ö schorzenia. Zabieg chirurgiczny jest konieczny, kiedy dolegliwo┼Ťci b├│lowe s─ů bardzo du┼╝e i uniemo┼╝liwiaj─ů chodzenie. Nieinwazyjne metody leczenia haluks├│w, takie jak wk┼éadki, mog─ů pom├│c jedynie w pocz─ůtkowej fazie schorzenia.

Jak spowolni─ç rozw├│j haluksa?

Bardzo wa┼╝ne b─Ödzie noszenie odpowiedniego obuwia. Takiego, kt├│re jest szerokie w palcach i nie uciska stopy. Istotn─ů spraw─ů stanie si─Ö r├│wnie┼╝ wykonywanie ─çwicze┼ä palc├│w u st├│p. Uwag─Ö trzeba zwr├│ci─ç tak┼╝e na og├│ln─ů aktywno┼Ť─ç fizyczn─ů, kt├│ra zapobiega oty┼éo┼Ťci. Warto stosowa─ç nieinwazyjne metody leczenia haluks├│w takie jak: - kremy, ma┼Ťci i ┼╝ele na haluksy - wk┼éadki ortopedyczne - kliny mi─Ödzypalcowe - separatory - plastry na haluksy - ─çwiczenia na haluksy Warto jednak pami─Öta─ç, ┼╝e powy┼╝sze metody mog─ů przynie┼Ť─ç chwilow─ů ulg─Ö, spowolni─ç rozw├│j schorzenia, zmniejszy─ç dolegliwo┼Ťci b├│lowe. Jednak nie lecz─ů one przyczyny problemu. Jedyn─ů skuteczn─ů metod─ů leczenia haluks├│w jest operacja. 

Jak zapobiec powstawaniu haluks├│w?

Zminimalizowanie prawdopodobie┼ästwa pojawienia si─Ö haluks├│w b─Ödzie opiera─ç si─Ö na takich dzia┼éaniach jak: wybieranie obuwia z elastycznych materia┼é├│w, dob├│r but├│w dopasowanych do kszta┼étu stopy (by ci─Ö┼╝ar cia┼éa rozk┼éada┼é si─Ö r├│wnomiernie), unikanie but├│w z w─ůskimi noskami i na obcasach. Profilaktyk─ů mog─ů by─ç tak┼╝e ─çwiczenia rozci─ůgaj─ůce i wzmacniaj─ůce stopy. U os├│b o sk┼éonno┼Ťciach do haluks├│w pomocne sta─ç si─Ö mo┼╝e stosowanie ortez korekcyjnych. Warto r├│wnie┼╝ systematycznie korzysta─ç z konsultacji podologicznych, aby kontrolowa─ç, czy w obr─Öbie naszych st├│p nie zaczynaj─ů rozwija─ç si─Ö nieprawid┼éowo┼Ťci.

Autor: Edyta Wojciechowska, Podomedicol

Cenimy prywatno┼Ť─ç u┼╝ytkownik├│w

U┼╝ywamy plik├│w cookie, aby poprawi─ç jako┼Ť─ç przegl─ůdania, wy┼Ťwietla─ç reklamy lub tre┼Ťci dostosowane do indywidualnych potrzeb u┼╝ytkownik├│w oraz analizowa─ç ruch na stronie. Klikni─Öcie przycisku ÔÇ×Akceptuj wszystkieÔÇŁ oznacza zgod─Ö na wykorzystywanie przez nas plik├│w cookie. Polityka Cookie